Avrupa Birliği, bulut bilişim pazarındaki rekabeti yeniden şekillendirebilecek önemli bir adım attı. Avrupa Komisyonu, Amazon Web Services (AWS) ile Microsoft Azure’u Dijital Pazarlar Yasası (DMA) kapsamında “geçit bekçisi” (gatekeeper) olarak değerlendirmeye hazırlanırken AWS, planlanan düzenlemenin Avrupa’daki yatırımları ile teknoloji inovasyonunu olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulundu. Yedi ay süren ön inceleme sonrasında başlayan süreç, bulut hizmetleri pazarında yeni yükümlülüklerin önünü açabilecek bir aşamaya taşındı.

Avrupa Komisyonu Rekabet Endişelerini Genişletti

Avrupa Komisyonu, yayımladığı ön değerlendirmede AWS ile Microsoft’un Avrupa bulut pazarında kalıcı ve güçlü bir konuma ulaştığını bildirdi. Komisyon, iki şirketin yüksek yatırım kapasitesi, geniş müşteri tabanı, platform bağımlılığı oluşturan yapı ile yüksek geçiş maliyetleri nedeniyle rekabet üzerinde belirleyici etki oluşturabileceğini değerlendiriyor.

Komisyonun incelemesi yalnızca altyapı hizmetleriyle sınırlı kalmadı. Düzenleyiciler, üretken yapay zekâ servislerinin kurumların bulut sağlayıcısı seçiminde belirleyici hâle geldiğini, artan yapay zekâ talebinin büyük bölümünün yine aynı ekosistemler içinde kaldığını düşünüyor. Bulut sağlayıcısı ile yapay zekâ platformunun aynı çatı altında sunulması, rekabet hukuku açısından yeni bir inceleme alanı oluşturuyor. Avrupa Birliği’nin ön değerlendirmesi kesin karar niteliği taşımıyor. AWS ile Microsoft, nihai karar verilmeden önce Komisyon’a ayrıntılı savunmalarını sunabilecek.

AWS, Komisyon’un değerlendirmesine verdiği yanıtta Avrupa’daki müşterilerin çok sayıda bulut hizmeti sağlayıcısı arasında seçim yapabildiğini belirtti. Şirket, yeni bir “gatekeeper” statüsünün Avrupa’daki teknoloji yatırımlarını yavaşlatabileceğini, yenilikçi hizmetlerin pazara sunulmasını zorlaştırabileceğini savundu. Şirket yetkilileri, Avrupa Birliği’nde bulut hizmetlerinin hâlihazırda Data Act başta olmak üzere kapsamlı düzenlemelere tabi olduğunu hatırlattı. AWS, mevcut kuralların üzerine DMA kapsamında yeni yükümlülükler eklenmesinin düzenleyici yükü artıracağını, bunun da Avrupa’nın küresel teknoloji rekabetindeki konumunu zayıflatabileceğini ifade etti.

Komisyonun AWS ile Microsoft’u DMA kapsamına alması hâlinde şirketlerin veri taşınabilirliği, platformlar arası birlikte çalışabilirlik, müşteri geçiş süreçleri ile üçüncü taraf hizmet entegrasyonlarında yeni yükümlülükler üstlenmesi bekleniyor. Dijital Pazarlar Yasası, bugüne kadar ağırlıklı olarak arama motorları, uygulama mağazaları, çevrim içi reklamcılık ile işletim sistemi pazarlarında uygulanıyordu. Bulut bilişim alanının da aynı kapsamda değerlendirilmesi, düzenlemenin etki alanını önemli ölçüde genişletebilir.

Yapay Zekâ Bulut Rekabetinin Merkezine Yerleşti

Avrupa Komisyonu’nun dikkat çektiği en önemli başlıklardan biri üretken yapay zekâ hizmetlerinin bulut satın alma kararlarını doğrudan etkilemeye başlaması oldu. Kurumlar artık yalnızca işlem gücü ya da depolama kapasitesini değil, aynı zamanda büyük dil modelleri, GPU altyapısı, yapay zekâ geliştirme servisleri ile kurumsal otomasyon platformlarını birlikte değerlendiriyor.

Bulut altyapısı seçimi artık yalnızca veri merkezi kapasitesine göre yapılmıyor. Yapay zekâ servislerinin aynı ekosistem içinde sunulması, müşterilerin uzun vadede tek sağlayıcıya bağımlı kalmasına neden olabiliyor. Microsoft’un Azure OpenAI Service yatırımları ile AWS’nin Bedrock platformu son dönemde kurumsal müşterilerin en fazla tercih ettiği yapay zekâ altyapıları arasında yer alıyor. Avrupa Komisyonu da tam olarak bu ekosistem etkisinin rekabet üzerindeki sonuçlarını incelemeyi hedefliyor.

Son aylarda Avrupa Birliği, teknoloji alanındaki dışa bağımlılığı azaltmaya yönelik politikalarını daha görünür hâle getirdi. Komisyonun kısa süre önce açıkladığı Teknolojik Egemenlik Paketi; yapay zekâ, yarı iletken üretimi, veri altyapısı ile bulut bilişim yatırımlarını Avrupa içinde güçlendirmeyi amaçlıyor.

Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen, kritik kamu hizmetlerinin yabancı teknoloji altyapılarına aşırı bağımlı olmaması gerektiğini vurgularken dijital egemenliğin sağlık, enerji, kamu hizmetleri ile siber güvenlik açısından stratejik önem taşıdığına dikkat çekti. Bulut pazarına yönelik DMA incelemesi de bu uzun vadeli stratejinin önemli parçalarından biri olarak değerlendiriliyor.

Türkiye açısından gelişme özellikle Avrupa ile çalışan bulut sağlayıcıları, yazılım şirketleri, veri merkezi işletmecileri ile çok uluslu kurumları yakından ilgilendiriyor. Avrupa Birliği’nin alacağı karar, veri taşınabilirliği standartlarından yapay zekâ servislerinin sunuluş biçimine kadar birçok teknik gereksinimi değiştirebilir. Küresel bulut pazarında rekabet kurallarının yeniden şekillenmesi, önümüzdeki dönemde yalnızca AWS ile Microsoft’u değil Avrupa’da faaliyet gösteren tüm kurumsal teknoloji ekosistemini etkileyecek gelişmeler arasında yer alıyor.